In de praktijk

"Een jaarrekening is als een foto"

Bas van der Lans, Senior Financial Manager DPA Finance

Het einde van het jaar is weer in zicht. Voor veel bedrijven de tijd om de jaarrekening op te stellen.
Interim professional Bas van der Lans, bijna drie jaar gedetacheerd als Bedrijfsunit Controller bij ProRail, heeft in zijn loopbaan veel ervaring opgedaan met het opstellen van een jaarrekening. Wat is zijn visie op deze financiële afsluiter?

“Ik zie de jaarrekening als onderdeel van een normaal jaarlijks ritueel. Het hebben van een jaarrekening is niets nieuws. Je weet ieder jaar dat het er aan komt en dat het opgesteld moet worden.” Ooit was Van Der Lans financieel directeur in de metaalsector en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Zijn ervaring op dit gebied, deed DPA besluiten hem enkele jaren geleden te detacheren bij Alfa Laval in Breda. Gedurende een periode van twee jaar was Van der Lans bij dit internationale bedrijf onder andere verantwoordelijk voor de fiscale verslaglegging.

Totaalplaatje
Een jaarrekening is het totaalplaatje van hoe de onderneming gefunctioneerd heeft het betreffende boekjaar. Het opstellen van de jaarrekening is een verplicht moment, een moment waarop je als ondernemer stilstaat bij het afgelopen jaar. Van der Lans ziet het “als het maken van een foto van het afgesloten jaar, maar wel gemaakt door een expert”. Afhankelijk van de organisatie-omvang, -vorm en -situatie moet de jaarrekening aan verschillende eisen voldoen. “Het is aan mensen zoals wij hier de juiste invulling aan te geven.” “Daarnaast”, vervolgt hij, “is het ook een vorm van evaluatie. Door middel van de jaarrekening kun je als ondernemer kijken en vertellen in hoeverre voorgenomen ideeën zijn waargemaakt.” Bij het opstellen van een jaarrekening komen vooral de financiële aspecten aan bod. “Het moet inzicht geven in de financiële situatie én de toegepaste waarderingsgrondslagen (de bases waarop een waardeoordeel wordt uitgesproken, red.).” Maar het einddoel van een jaarrekening is volgens hem altijd hetzelfde. “Je wilt natuurlijk een juiste en heldere jaarrekening tonen. Iedere individu die binnen de financiële afdeling van een bedrijf werkt, draagt hier aan bij.”

Verantwoording
Er zijn verschillende typen jaarrekeningen. Dat heeft voornamelijk te maken met de grote van het bedrijf, de bedrijfsvorm en de invloed van de financiers. Van Der Lans: “Een eenmanszaak maakt een jaarrekening op voor zichzelf en voor de Belastingdienst. Grotere bedrijven moeten ook verantwoording afleggen aan geldverstrekkers als de bank of aandeelhouders.” Een BV is ook verplicht een jaarrekening te deponeren bij de Kamer van Koophandel. “Naarmate de organisatie groter wordt, krijg je te maken met meer nationale en internationale regels. Een balans en een winst- en verliesrekening zijn in alle gevallen de belangrijkste onderdelen van een jaarrekening.” Het proces voor het opmaken van een jaarrekening is in grote lijnen altijd hetzelfde, heeft de interim professional gemerkt. “Vooral in het financiële deel zit een eenduidige lijn. De grote verschillen zitten in de regelgeving met betrekking tot waarderingsgrondslagen.” Deze grondslagen vormen volgens hem een permanent aandachtspunt. “In het proces valt niet veel te verbeteren naar mijn idee, maar als bedrijf moet je de waarderingsgrondslagen wel juist toepassen. Daarom moet hier extra de nadruk op liggen.”

Wedstrijdje
Het is verder helemaal niet zo slecht gesteld met het opstellen van de jaarrekening, zegt Van Der Lans, “maar dat ligt natuurlijk ook aan de bril die je op hebt.” Wel merkt Van Der Lans in zijn omgeving dat bedrijven soms wat terughoudend zijn of de jaarrekening voor zich uitschuiven. In de toekomst verwacht hij dat de druk op de tijdigheid, het moment van verstrekken, van de jaarrekening toeneemt. “Er is altijd een soort wedstrijdje. ‘Wie komt het eerst met zijn jaarrekening?’ Dat speelt vooral bij grote ondernemingen onderling. Dit krijgt zijn weerslag op het gebruik van beschikbare gereedschappen.”